Antik Kaystros Vadisi'nin üç bin yıllık katmanları — tapınaklar, kuleler, camiler ve hayalet köyler
Δioς Hieron · Lidya'nın saklı başkenti
38.27°N · 27.98°E · Datbey/GünlüceTmolos eteklerinde Lidya kralı Kroisos döneminden Roma'ya, Bizans'tan Hristiyan piskoposluğuna uzanan bir kent. Pers Artemis kültünün Anadolu'daki en önemli merkezlerinden biriydi. Kendi sikkesini basacak kadar zengindi. Bugün yüzeyde sur kalıntıları, sarnıçlar ve sütun parçaları görülebilir.
KazılmamışZeus Digindenos kült alanı
Kayacık Asar · Bozdağ geçit yolu
Tmolos'u aşıp Philadelpheia'ya (Alaşehir) giden antik yol üzerinde, K. Buresch tarafından bulunan yazıtla varlığı kanıtlanan bir Zeus kült alanı. "Digindenos" sıfatlı yerel bir Zeus tapınağı. Vadiye hâkim konumu, hem dini hem stratejik anlam taşıdığını gösterir.
Yazıtlardan bilinirPotamia · Pentakome · Torrhebia · Adakome
14 antik yerleşim · Kaystros havzası
Bademli (Potamia), Mendegüme (Pentakome), Gölcük (Torrhebia), Konaklı (Adakome), Ortaköy (Medeksis), Lübbey (Mesomolitai)... Yörenin köylerinin neredeyse tümü antik adlarını taşıyor. Hellenistik döneme kadar Kaystros'lular ve Kilbos'lular dağınık köy toplulukları olarak yaşıyorlardı.
Yaşayan toponomiKüp Uçuranlar / Pankuduz Kulesi
38.25°N · 28.06°E · Birgi merkezŞehre adını veren yapı: "Pyrgion" = "Küçük Kule". Onikigen prizmatik plan, 1.20m duvar kalınlığı, moloz taş örgü. Türk akınlarına karşı kurulan Bizans savunma ağının merkezindeki gözetleme kulesi. Halk efsanesinde "büyücü dedenin dergâhı"na dönüşmüştür.
Restore edilmişKiraz · Beydağ · Balabanlı · Günlüce
Küçük Menderes vadisi savunma ağı
Birgi'deki kuleyle birlikte, Bizans'ın Türk akınlarına karşı kurduğu son savunma sisteminin halkaları. Birbirini görsel iletişim mesafesinde tutan tahkimatlar zinciri. Birgi'deki kale "muhtemelen bunların en büyüğüydü." Hâlâ kazıları devam ediyor.
Aktif kazıMesomolitai · Türkiye'nin hayalet köyü
38.31°N · 27.93°E · ÇamyaylaAntik Mesomolitai'nin üzerine kurulan, 1950'lere kadar yaşamış sonra terk edilen Türkmen köyü. Bizans manastır kalıntıları arasında, fotoğrafçıların ve sessizlik arayanların kaçış noktası. Etkileyici bir post-apokaliptik atmosfer.
Hayalet yerleşimBirgi Ulu Cami · Beylik dönemi başyapıtı
38.26°N · 28.07°E · Birgi merkezAydınoğlu Mehmet Bey'in fetihten beş yıl sonra inşa ettirdiği başkent camisi. Çivisiz ahşap işçiliği, renkli çini minaresi, Türk-İslam mimarisinin nadir başyapıtlarından. İbn Battuta'nın 14. yüzyılda ders dinlediği yer.
Anıtsal · ibadetteOsmanlı sivil mimarisinin zirvesi
38.26°N · 28.07°E · BirgiMustafa Çakırağa'nın Venedik'ten getirttiği ahşaplarla 3 yılda inşa ettirdiği konak. Tavanlardaki İstanbul ve Ege şehir manzaraları, kalem işi süslemeler, ahşap oyma. Bugün Kültür Bakanlığı'na bağlı müze.
Müze · UNESCO aday"Anadolu'nun İbn-i Sînâ'sı"
38.26°N · 28.07°E · Birgi · Hıdırlık mevkiiAsıl adı Celâleddin Hızır bin Ali el-Aydıni — Konya doğumlu, Kahire'de yetişmiş, Aydınoğlu İsa Bey'in himayesinde Birgi'ye gelmiş Anadolu'nun ilk Müslüman Türk hekimlerinden. 12 tıp eseri kaleme aldı. En meşhur eseri Şifâü'l-Eskâm (1381) yüzyıllar boyu Anadolu medreselerinde okutuldu. Mezarının üstüne 1935'te mermerden bir abide yapıldı.
Spiritüel · Bilimİslam düşünce tarihinin cesaretli sesi
38.26°N · 28.07°E · BirgiŞeyhülislam Ebussuud Efendi'nin fetvalarına bile karşı çıkacak cesareti gösteren 16. yüzyıl Osmanlı düşünürünün mezarı. 60 eser bırakmış, Türk-İslam düşüncesinin omurgalarından. Anıt servilerin gölgesinde sade bir mezar.
SpiritüelEvliya Çelebi'nin övdüğü cami
38.25°N · 28.06°E · Birgi çarşıKesme taş, kare planlı, sekizgen kasnak üzerinde merkezi kubbe. Evliya Çelebi'nin "kurşun örtülü, güzel mihraplı" diye anlattığı cami. Yanında 70 hücreli medrese, 200 dükkan, 2 han ve hamamı vardı — Birgi'nin Osmanlı dönemi sosyal merkeziydi.
İbadetteBademli'nin asma-üzüm freskli camisi
38.06°N · 28.06°E · BademliAhşap kirişli düz tavan, kalem işleri, asma ve üzüm fresklerinin süslediği cami. Voyvoda Kılcızade Seyyit Mehmed Ağa'nın onarımıyla bugünkü halini almıştır. Yöre halk camilerinin nadir korunmuş örneklerinden.
Halk camisiOsmanlı su mühendisliğinin nadir örneği
38.26°N · 28.07°E · BirgiBozdağ kaynaklarından su kemerleri ve pişmiş toprak künklerle Birgi'ye gelen suyu mahallelere dağıtan taş yapı. Şehir su mühendisliğinin günümüze kalmış nadir örneği. Hidrolik basıncı dengelemek için kullanılan fonksiyonel bir yapı.
Mühendislik mirasıBeylik dönemi sosyal mimarisi
38.26°N · 28.07°E · BirgiAydınoğlu Mehmet Bey'in Ulu Cami ile birlikte yaptırdığı düşünülen hamam. Kesme taş ve tuğla, dikdörtgen plan, soyunmalık-soğukluk-sıcaklık üçlüsü, pandantif geçişli kubbeler. Şeyh Muhiddin Hamamı ile birlikte Birgi'nin iki tarihi hamamından biri.
Beylik dönemiTürkiye'de Yunan işgaline ilk silahlı direniş
38.17°N · 27.86°E · Hacıilyas/İlkkurşun köyüİzmir'in işgalinden 13 gün sonra, Yunan ordusunun Ödemiş'e ilerleyişine karşı Hacıilyas köyünde kurulan ilk halk direniş örgütünün ateş açtığı yer. Kurtuluş Savaşı'nın silahlı direniş başlangıcı. Her yıl Mayıs'ın son pazarı anma töreni yapılır.
Anıt · ulusal hafızaVadinin 5000 yıllık özeti
38.23°N · 27.99°E · Ödemiş merkezHellenistik, Roma, Bizans, Selçuklu, Osmanlı dönemlerine ait sikkeler. Hypaipa'dan getirilen seramikler. Etnografik bölümünde yöresel el sanatları, ipek dokuma örnekleri. Vadinin tarihini yapıların değil, küçük ama anlamlı eserlerin diliyle anlatan saklı hazine.
Devlet müzesiBozdağ'ın saklı krater gölü
38.31°N · 28.03°E · 1000m rakımBozdağ (Tmolos) eteklerinde, çam ormanlarıyla çevrili krater gölü. Antik adı Torrhebia olan köyle aynı adı taşıyan göl, vadinin Alpler'i andıran nadir görüntülerinden biri. Yaz-kış erişilebilir, fotoğraf rotalarının değişmezi.
Tabiat parkı